چطور از بيماريهاي آميزشي پيشگيري کنيم؟
بيماريهايي که از طريق روابط زناشويي منتقل ميشوند، بيماريهاي آميزشي نام دارند. بيماري آميزشي ميتواند از طريق تمام روشهاي رابطه زناشويي منتقل شود. ميتوان به 2 روش از سرايت بيماريهاي آميزشي پيشگيري كرد: پيشگيري اوليه با آموزش و پيشگيري ثانويه از طريق تشخيص به موقع و درمان مناسب شخص مبتلا كه باعث ميشود از گسترش اين بيماريها در جامعه جلوگيري شود. عامل اصلي انتقال بيماريهاي آميزشي در جامعه خانمها هستند، چون اگر يک خانم در مواجهه با يک بيماري آميزشي قرار گيرد، احتمال ابتلاي او، بيشتر از مردان خواهد بود و چون معمولا اين بيماريها بدون علامت هستند، در نتيجه به دنبال درمان نميروند و بيماري در جامعه منتقل ميشود. عوارض بيماريهاي آميزشي در خانمها، عفونت لگني و به دنبال آن بارداري خارج رحمي يا ناباروري است. متاسفانه با درمان بيماري آميزشي قدرت باروري زن دوباره ايجاد نميشود.
بيماريهاي آميزشي را به دو دسته بزرگ «قابلدرمان» و «غيرقابلدرمان» تقسيم ميکنند. طبق آمار سازمان بهداشت جهاني، ساليانه 333 ميليون مورد جديد ابتلا به بيماري آميزشي قابلدرمان (سيفيليس، سوزاک، کلاميديا و تريکومونا) در جهان اتفاق ميافتد. از هر 20 جوان، يک نفر در سال به بيماريهاي آميزشي قابلدرمان مبتلا ميشود (در اين آمار بيماريهاي آميزشي ويروسي مثل ايدز در نظر گرفته نشدهاند). بيماريهاي آميزشي در کشورهاي در حال توسعه، جزو 5 بيماري اول جامعه هستند. اين بيماريها مهمترين علت قابلپيشگيري ناباروري بهخصوص در زنان هستند. سه دهه قبل، شايعترين بيماري آميزشي، «سوزاک» بود، دو دهه قبل «عفونت با کلاميديا» و درحالحاضر عفونت با دو نوع ويروس «پاپيلوم انساني» و «ويروس هرپس» (تبخال تناسلي). اين آمارها مربوط به کل دنيا هستند و در بعضي از نقاط جهان شايعترين نوع بيماري آميزشي متفاوت است و ممکن است هنوز سوزاک يا بيماري ديگري باشد. از وجود بررسيهاي آماري دقيق و معتبر در کشورمان اطلاعي ندارم.
پيشگيري
بهترين روش پيشگيري بيماريهاي آميزشي، اجتناب از تماس جنسي با فرد آلوده و تمام مايعات طبيعي بدن وي مثل بزاق دهان است. استفاده صحيح از کاندوم خطر ابتلا را تا حد زيادي كاهش ميدهد. در صورت لزوم ميتوان براي تشخيص ابتلاي فرد به بيماري آميزشي، از تستهاي آزمايشگاهي استفاده کرد. بايد توجه داشت که بسياري از عفونتها بلافاصله پس از ابتلا، قابلتشخيص نيستند، بنابراين بايد مدتي اجازه داد تا تست مربوطه مثبت شود. گاهي بعضي از بيماريهاي آميزشي مثل ويروس پاپيلوم انساني را نميتوان حتي با آزمايشهاي دقيق نيز تشخيص داد. يکي ديگر از روشهاي پيشگيري، واکسن است. بعضي از بيماريهاي آميزشي ويروسي مثل هپاتيت، تبخال تناسلي و تعدادي از گونههاي ويروس پاپيلوم انساني واکسن موثر دارند. بعضي بيماريهاي مقاربتي باعث ايجاد زخم در ناحيه تناسلي ميشوند. خطر ابتلا به ايدز در اين افراد 10 برابر افراد عادي است بنابراين هرگونه زخم، بريدگي يا حتي خراش جلدي خطر ابتلا به بيماريهاي آميزشي را بهشدت افزايش ميدهد.
کاندوم براي پيشگيري
در اينکه کاندوم در پيشگيري از عفونتهاي آميزشي موثر است، هيچ شکي وجود ندارد، ولي اگر استفاده از آن بهصورت صحيح نباشد، از قدرت پيشگيري?کنندگي آن به مقدار زيادي کاسته ميشود زيرا کاندوم فقط برخي از نواحي را ميپوشاند. اگر ناحيهاي از پوست بدن خراش داشته باشد (مثل دست)، عفونت بهويژه ويروس ايدز به راحتي ميتواند وارد بدن شود. بهتر است از کاندومهاي با جنس لاتکس استفاده و هنگام استفاده از کاندوم، نکات زير را رعايت کرد:
1. عدهاي 2-1 سانتيمتر از کاندوم را در ناحيه نوک آلت آزاد ميگذارند تا مايع مني در آن جمع شود. اينکار به هيچ وجه صحيح نيست و از قدرت پيشگيريکننده کاندوم کاسته ميشود.
2. کاندوم نبايد شل باشد.
3. برخي افراد کاندوم را پس از يک بار مصرف برميگردانند تا دوباره از آن استفاده كنند. اين کار را هرگز انجام ندهيد.
4. کاندومهايي که جنس آنها لاتکس يا
پلي?اورتان نيست، از ايدز پيشگيري نميکنند.
5. با کاندومهاي لاتکس نبايد از مواد روانکننده با نرمکننده روغني استفاده کرد. چون کاندوم را قابلنفوذ ميکنند.
6. کاندومهايي که در آنها از مواد طعمدهنده استفاده ميشود، باعث رشد قارچ ميشوند.
بايد در نظر بگيريد که کاندوم پس از استفاده، به يک ماده بسيار آلودهکننده تبديل ميشود، بنابراين آن را بايد دور بيندازيد و از بين ببريد. کارگري که مشغول جمع آوري زباله است، ممکن است از راه تماس با کاندوم آلوده گرفتار بيماري آميزشي شود. مادهاي به نام «نانوکسينول» بهصورت ژل يا کرم به عنوان ماده پيشگيريکننده از عفونتهاي آميزشي تبليغ ميشود و در بازار ايران نيز موجود است. اين ماده نه تنها از بيماريهاي آميزشي جلوگيري نميکند، بلکه استفاده از آن خطر ابتلا به ايدز را در زنان افزايش ميدهد.
راهکارهاي پيشنهادي سازمان جهاني بهداشت
سازمان بهداشت جهاني، راهكارهايي براي پيشگيري از بيماريهاي آميزشي در اختيار دولتها قرار داده است. اين راهكارها عبارتند از:
آگاهي دادن به مردم در مورد رفتارهاي جنسي پرخطر
دسترسي عمومي به کاندومهاي با کيفيت خوب و قيمت مناسب
تشويق افراد مبتلا به بيماريهاي آميزشي براي مراجعه سريع به پزشك همراه همسرشان
گنجاندن درمان بيماريهاي آميزشي در اصول بهداشتي پايه کشور
ايجاد سرويس اختصاصي براي افرادي که رفتارهاي جنسي پر خطر دارند مثل زنان خياباني، معتادان به موادمخدر و زندانيها
فراهم كردن امكان درمان صحيح و موثر زوجين و آموزش به آنها
غربالگري بيماراني که بيماريشان از نظر باليني بدون علامت است (مثل سيفيليس و کلاميديا)
فراهم كردن امكان مشاوره و آزمايش اختياري براي ايدز
پيشگيري و مراقبت از سيفيليس و التهاب ملتحمه نوزادان
مشاركت تمام منابع شامل بخش خصوصي و جامعه در پيشگيري و مراقبت از بيماريهاي آميزشي
انواع بيماري?هاي آميزشي
بيش از 30 نوع بيماري آميزشي وجود دارند که شايعترين آنها در 4 گروه به شرح زير طبقهبندي ميشوند:
A. باکتريايي
1) سوزاک، 2) سيفيليس، 3) کلاميديا
4) گرانولوم مغبني، 5) شانکر
B. قارچي
کانديدياز
C. ويروسي
1) هپاتيت، 2) هرپس سيمپلکس يا همان زونا، 3) ايدز، 4) ويروس پاپيلوم انساني 5) مولوسکوم کونتاجيوزوم که بهصورت زگيلهاي ريز ظاهر ميشود.
D. انگلها
1) شپش ناحيه زهار، 2) جرب.