چرا آزمايش خون براي ازدواج الزامي است؟
در ازدواج، پيدا كردن همسر مناسب يك مسالهاي مهم است و آزمايشهاي قبل از ازدواج مسالهاي ديگر. شما فكر ميكنيد نتايج آزمايشهاي قبل از ازدواج تا چه اندازه مهم است؟ آيا ممكن است نتايج اين آزمايشها مانع ازدواج شما شوند؟ اصلا اين آزمايشها براي چه هستند؟ اگر ميخواهيد جواب اين سوالها را بدانيد و باورهاي نادرست خود را اصلاح كنيد بهتر است به خواندن اين مطلب ادامه دهيد.
چرا قبل از ازدواج خونمان را آزمايش ميكنند؟
بعضي از مردم بر اين باورند كه آزمايش خون قبل از ازدواج براي اين است كه ببينند گروه خوني شما و همسرتان سازگار است يا خير. با وجود اين كه سازگاري گروه خوني در صورت حاملگي به شما كمك ميكند، ولي جزو آزمايشهاي معمول قبل از ازدواج نيست زيرا در هر صورت هنگام وقوع حاملگي، گروه خوني كنترل ميشود. ازدواج فردي از يك گروه خوني با فرد ديگري با همان گروه خوني يا هر گروه خوني ديگر، كاملا بلامانع و قابل قبول است. بدفهمي ديگر اين است كه بعضيها فكر ميكنند آزمايش خون براي اين است كه معلوم شود شما و نامزدتان با يكديگر وابسته نيستيد.
در بيشتر كشورهاي دنيا، آزمايش خون استاندارد قبل از ازدواج شامل بررسي از نظر بيماريهاي سيفليس و سرخجه است. در نقاط اندكي از جهان آزمايش ايدز نيز انجام ميشود. در ايران آزمايش خون قبل از ازدواج براي بررسي ابتلا به سيفليس و تالاسمي (كمخوني) است. چرا خون فقط براي بعضي بيماريها آزمايش ميشود.
علت اين كه آزمايش سيفليس انجام ميشود اين است كه اگر اين بيماري قبل از ازدواج تشخيص داده شود، فرد مبتلا ميتواند خود را معالجه كند و از انتقال بيماري به همسر خود جلوگيري كند. به علاوه، تشخيص و درمان سيفليس در خانمها ميتواند از انتقال اين بيماري به جنين و عوارض آن هنگام حاملگي جلوگيري كند. بدينترتيب، انتقال اين بيماري كنترل ميشود. وقتي اين برنامه در سالهاي 1930 و 1940 در ايالات متحده آغاز شد، سيفليس و ساير بيماريهاي منتقلشونده از راه جنسي به خصوص در شهرهاي بزرگ بسيار شايع بودند. در آن زمان، نگراني بسياري در زمينه پيشرفت اين بيماري در بين مردم وجود داشت. كشف آزمايش خوني كه ميتوانست مواجهه قديم يا جديد با اين بيماري را نشان دهد، منجر به برنامههاي غربالگري گستردهاي شد و براي كساني كه قصد ازدواج داشتند نيز مورد استفاده قرار گرفت. در صورت وجود شواهدي از عفونت، قبل از ازدواج فرد مبتلا درمان ميشود.
با وجود اينكه سرخجه در بالغان يك وضعيت جدي محسوب نميشود، اما براي جنين در حال رشد بسيار مهم است، به خصوص در 3 ماهه اول. اين بيماري با اختلالات شديد هنگام تولد همراه است. شناخت زناني كه نسبت به اين بيماري ايمني ندارند (يعني قبلا مبتلا نشدهاند يا واكسن نزدهاند) ميتواند نشان دهد كه به چه كساني بايد قبل از حاملگي واكسن تزريق كرد و از خطرات احتمالي به جنين جلوگيري كرد. اگر خانمي نسبت به اين بيماري ايمني نداشته باشد و قبل از حاملگي هم واكسن نزده باشد، بايد از او بخواهيم به افرادي كه احتمال ميرود اين بيماري را داشته باشند، نزديك نشود. به همين دليل، غربالگري خانمها از نظر ايمن بودن در مقابل اين بيماري قبل از ازدواج مفيد به نظر ميرسد. البته با وجود واكسيناسيون نوزادان در كشور، امروز كمتر كسي يافت ميشود كه نسبت به اين بيماري مصون نباشد.
تالاسمي يك بيماري ارثي است كه در آن مغز استخوان قادر به ساختن هموگلوبين طبيعي به مقدار كافي نيست و خود انواع مختلفي دارد و در همه افراد به يك شكل بروز نميكند. تالاسمي انواع مينور و ماژور دارد. نوع ماژور همان حالتي است كه ما آن را تالاسمي نيازمند درمان ميدانيم. فردي كه تالاسمي مينور دارد، به ظاهر سالم است. مشكلي ندارد و ميتواند با يك فرد سالم ازدواج كند. اما مبتلايان به تالاسمي مينور اگر با فردي ازدواج كنند كه او هم تالاسمي مينور دارد، 25 درصد احتمال دارد كه فرزند مبتلا به تالاسمي ماژور به دنيا بياورند. به همين علت است كه قبل از ازدواج آزمايش خون از نظر تالاسمي انجام ميشود.
وقتي آزمايشها كنار گذاشته ميشوند
با وجود آنكه آزمايش خون قبل از ازدواج ميتواند ما را در تشخيص و درمان بيماريها كمك كند، ولي انجام آن در بعضي از كشورها متوقف شده است. فكر ميكنيد چرا اين اتفاق افتاده است؟ جواب آن واضح است؛ زيرا اين آزمايش در آن كشورها اثر چنداني نداشته و ديده شده است كه علاوه بر صرف وقت و هزينه، همسران باز هم به ميل خود با يكديگر ازدواج ميكنند و به نتايج آزمايش توجهي نشان نميدهند.
به نظر ميرسد هنگامي كه بيماريهاي منتقل شونده از راه جنسي شيوع بيشتري داشت، غربالگري معقولتر به نظر ميرسيد. با اين وجود، مشكل بيماريهاي منتقلشونده از راه جنسي هنوز كاملا حل نشده است و مطالعات صورت گرفته پس از سال 1970 نشان دادهاند كه چند مورد جديد از سيفليس با آزمايش خون قبل از ازدواج تشخيص داده شده است.
طبق مطالعهاي در كاليفرنيا، فقط 35 مورد از 300 هزار نفر در سال 1979 آزمايش مثبت داشتهاند. يعني در واقع با تقسيم هزينهها به اين نتيجه ميرسيم كه به ازاي هر فردي كه بيماري او تشخيص داده شده، 240 هزار دلار هزينه شده است!
اين كه چرا بعضي نقاط اين آزمايش را حذف كردهاند؛ ولي در بعضي مناطق همچنان انجام ميشود، اين است كه شيوع بعضي از بيماريها در بعضي نقاط بالاتر است؛ اما در ساير مناطق اين بيماريها شيوع چنداني ندارند و انجام آزمايشها مقرون به صرفه نيست.
معلوم نيست در آينده چه اتفاقي رخ خواهد داد. ممكن است كشورهايي كه اين بيماريها شيوع كمتري در آنها دارند، كمكم به اين نتيجه برسند كه ديگر نيازي به انجام آزمايش خون قبل از ازدواج ندارند و مانند برخي نقاط اين كار را از حالت معمول خود دربياورند.
در كشور ما به علت شيوع نسبتا بيشتر تالاسمي به نظر ميآيد هنوز آزمايش خون قبل از ازدواج ضروري باشد و زماني طولاني لازم است تا اين آزمايش از گردونه آزمايشهاي قبل از ازدواج حذف شود. با اين وجود، هنوز برخي از زوجين به اين آزمايشها توجه كافي ندارند و جواب آن را جدي نميگيرند. آنها بايد بدانند كه تولد نوزاد مبتلا به تالاسمي علاوه بر آن كه زندگي خانواده را با اختلال مواجه ميكند، هزينههاي سنگيني را به شبكه بهداشتي كشور تحميل ميكند؛ هزينهاي كه ميتواند براي بيماريهاي غيرقابل پيشگيري و بهبود سطح بهداشت جامعه صرف شود. در زمينه بيماريهايي چون سيفليس نيز وضعيت به همين صورت است! پس با رعايت توصيههاي پس از آزمايش خون قبل از ازدواج، زندگي آينده خود را از بيماريهاي قابل پيشگيري ايمن كنيد.